تقلب در شركتهاي بزرگ و نقش حسابرسان

مقدمه

سال‌ها پيش در 1904، اقتصاددان ساختار شكن، «تورستين وبلن» به تفصيل توضيح داد كه چگونه تعريف چيزي به نام دارايي‌هاي غير‌ملموس مانند سرقفلي – كه سرمايه‌اي موهوم و ساختگي است- امكان هر گونه تقلب در حسابداري را فراهم مي‌كند. او اشاره مي‌كند كه اين حساب‌سازي‌ها باعث انتقال ريسك به كسب و كار و فعاليت‌ اقتصادي بنگاه‌ها مي‌شود و نه لزوماً به مديران شركت‌ها كه آغاز كننده آن هستند. حساب سازان از اين مزيت برخوردارند كه خود قادرند به طور قابل ملاحظه‌اي نوعي ريسكي كه مي‌آفرينند، بزرگي آن و اين كه چه كسي متحمل آن خواهد شد را پيش‌بيني كنند. وي پيش‌بيني كرد، در صورت تمايل مالكان و سهام‌داران شركت‌ها به واگذاري امر نظارت بر رده جديدي از مديران شركت‌ها، احتمال وقوع حساب‌سازي‌هاي مالي به طور قطع بيش‌تر و بيش‌تر خواهد شد

تقلب يكي از عارضه‌هاي غيرطبيعي تجارت محسوب مي‌شود. تاريخ تقلب به تاريخ بشريت پيوند دارد. بسياري از مردم با پديده تقلب، فريب و كلاهبرداري كمابيش آشنا هستند و هر روزه نيز رسانه‌هاي جمعي اخباري در اين مورد منتشر مي‌كنند اما پديده تقلب در بورس داراي اثرات ويرانگري است كه شناسائي آن مي‌تواند در فرآيند توسعه بازار سرمايه موثر واقع شود. هرگونه تحريف بااهميت عمدي در صورتهاي مالي را تقلب گويند. در حوزۀ حسابرسي تقلب Fraud عبارتست از:
«تقلب تحريف حقايق بااهميت توسط شخصي كه مي‌داند مطلبش حقيقت ندارد يا ارائه حقايقي با بي‌توجهي كامل نسبت به صحت يا سقم آن با قصد فريب دادن ديگران و با اين نتيجه كه طرف مقابل، زيان ببيند.»
در چند سال گذشته كه اوج ادغام و انحصار در سرمايه‌گذاري جهاني رخ داده جهان سرمايه شاهد چند نمونه تقلب عظيم بوده كه آشنايي و چگونگي برخورد با آنها مي‌تواند موجب اتخاذ تدابير پيشگيرانه در بورس كشور ما گردد. بهمين علت نخست خلاصه‌اي از اين تقلبات را مطرح و سپس نتيجه‌گيري خواهيم كرد.

1- انرون
شركت انرون كه به عنوان بزرگترين شركت خريد و فروش گاز طبيعي در جهان به شمار مي‌رفت در ماه دسامبر 2001 بزرگترين ورشكستگي را در تاريخ امريكا به ثبت رسانيد. اين فروپاشي به از بين رفتن هزاران شغل و همچنين سقوط چند ميليارد دلار ارزش سهام شركت كه عمدتاً در اختيار كارمندان شركت بود انجاميد.
خانم شرون واتگنيز قائم مقام توسعه تجاري شركت انرون هنگام شهادت مقابل يكي از كميته‌هاي كنگره امريكا اعلام داشت كه من متوجه يك شكاف هفتصد ميليون دلاري در منابع مالي انرون شده بودم و از مديرعامل شركت درخواست رسيدگي كردم اما دو نفر از مديران ارشد شركت آقايان اسكلينگ و فاستو با عكس‌العمل تهديدآميز با وي مواجه شوند و مي‌خواستند او را اخراج كنند. جالب آنكه خانم شرون در نامه‌اي بدون امضاء خطاب به مديران ارشد انرون فاجعه را بازگو كرد اما كسي به هشدارهاي وي توجه ننموده است. او در اين نامه گفته بود «من شديداً نگران هستم كه شركت ما در جريان موجي از رسوائي‌هاي حسابداري از درون متلاشي شود.»
كليفورد بستر از مديران ارشد انرون كه خودكشي وي مشكوك تلقي شد از عمق ماجرا باخبر و قصه رسوائي را براي آقاي اسكلينگ فاش كرده بود و شايد همين اطلاعات وي منجر به خودكشي يا از بين رفتن او شد. آقاي كنستالي (مديرعامل) و آقاي فاستو مديركل سابق امور مالي انرون از قانون «سكوت در برابر كنگره» استفاده كرده و به هيچ پرسشي پاسخ ندادند.
بعدها ثابت شد كه مديريت شركت انرون بطور سيستماتيك كوشش كرده وضعيت شركت را به غلط اميدواركننده جلوه دهد.
آقاي كنستالي مديرعامل انرون كه از اهداكنندگان بزرگ كمكهاي مالي انتخاباتي به جمهوريخواهان بوده كوشش كرده در بحبوبه اين ماجرا با پرزيدنت بوش تماس برقرار كند اما كاخ سفيد مدعي است كه پرزيدنت بوش هرگونه كمك به وي را تكذيب كرده است. آقاي لي با پرداخت وجوه نقدي و اختصاص هواپيماي شركت به پسر بوش در مبارزات انتخاباتي سال 2000 به وي كمك كرده بود، كليفورد بستر از مديران ارشد انرون كه خودكشي وي مشكوك تلقي شد از عمق ماجرا باخبر و قصه رسوائي را براي آقاي اسكلينگ فاش كرده بود و شايد همين اطلاعات وي منجر به خودكشي يا از بين رفتن او شد.
اما هيچگاه مضمون يادداشتي كه كنار جسد وي يافت شد فاش نگرديد. دولت بوش به سختي در مقابل فشارها براي فاش ساختن نام كساني كه دولت در تنظيم سياستهاي انرژي كشور با آنها مشورت كرده مقاومت نمود. منتقدان دولت بوش مدعي بودند كه آقاي كن لي يكي از اين مشاوران بوده است. انرون ميليونها دلار از سرمايه‌گذاران و كارمندان خود كه سهام شركت را خريداري كرده بودند كلاهبرداري مي‌كرد و با تقلب و فريفتن بازارها باعث افزايش قيمت برق در كاليفرنيا شد.

اتهامات اصلي كنت لي شامل كلاهبرداري به انجام مبادلات غيرقانوني با استفاده از اطلاعات محرمانه بخش مالي انرون با ايجاد يك شبكه گمراه كننده بود. او موفق شده بود ميليارد دلار بدهي اين شركت را از چشم حسابرسان مخفي كند. مديران ارشد شركت توانسته بودند با بهره برداري از جريان طالبان در افغانستان مدعي شوند كه قراردادهاي بزرگ انتقال خطوط لوله گاز از افغانستان و هندوستان را به چنگ آورده‌اند كه بعدها مشخص شد اين تبليغات فريبكارانه بوده و يكي از كارخانجات شركت انرون نيز در هندوستان ملي شده كه شركت هيچگونه اطلاعاتي در اين زمينه به حسابرسان ارائه نداده بود.
يكي از مديران عالي رتبه سابق شركت انرون، اقرار كرده است كه اين شركت به منظور تحت تاثير قرار دادن تحليلگران وال استريت (بورس و مركز تجاري نيويورك) يك اتاق تجاري تقلبي ايجاد كرده بود و در نتيجه برداشت مثبت تحليلگران وال استريت از شركتها، به افزايش سرمايه‌گذاري و بالا رفتن قيمت سهام آنها كمك كرده بود.
«جوزف فلان»، يكي از مديران سابق انرون، در گفتگو با خبرگزاري رويتر فاش كرده است كه انرون در سال 1998 به هنگام ملاقات تحليلگران و سرمايه‌گذاران از دفتر اصلي آن در هوستون، اقدام به ايجاد يك مقر فرماندهي غيرواقعي و جعلي كرده است تا تظاهر به فعاليت وسيع اين بخش كند.(به همين رويداد در مورد چند شركت تازه وارد سال 82-81 و سالهاي 79-78 در بورس ايران اتفاق افتاده است.)
براي تشكيل اين بخش جعلي به نام «خدمات انرژي انرون» E.E.S روساي شركت به كارمندان دستور داده بودند تا وانمود كنند كه در اين اتاق مشغول انجام معاملات هستند.

كنت لي، مديرعامل سابق انرون و جفري اسكيلينگ رئيس سابق، در آن سال خود شخصاً كارمندان را براي تظاهر آموزش داده بودند تا اين طور وانمود كنند كه E.E.S يك بخش فعال در انرون است.
البته E.E.S بعدها واقعاً به يكي از بخشهاي فعال شركت انرون بدل شد.
اين نخستين باري نيست كه كارمندان سابق انرون ادعا مي‌كنند روساي شركت آنها را راضي كرده‌اند به هنگام ورود ملاقات‌كنندگان به ساختمان اصلي شركت در شهر هوستون، طوري وانمود كنند كه گويي مشغول برخي فعاليتها هستند.
كارمندان از ساير طبقات به اين اتاق تقلبي منتقل مي‌شدند و با به صدا درآوردن زنگ تلفن‌ها و فعاليت كارمندان در اين اتاق، سعي مي‌شد توجه ملاقات‌كنندگان جلب شود.
به گفته مديران سابق، عمليات طوري زمان‌بندي مي‌شد كه بيشترين تاثير را روي تحليلگران بگذارد.
آقاي پاورز رئيس كميته تحقيقات و ويژه كنگره و رئيس دانشكده حقوق تگزاس پس از تحقيقات اوليه اظهار داشت مديران ارشد انرون جيبهاي خود را با ميليونها دلار پولي كه اصولاً نبايد دريافت مي‌كردند پر كرده‌اند (مقايسه كنيد با جيب برخي مديران شركتهاي بورسي كشور خودمان در سالهاي 82-1380 و تجربه‌هاي مشابه سالهاي 77-1376)

2- ورلدكام
شركت ورلدكام كه يك شركت مخابراتي است توسط آقاي ابرز متولد كانادا پس از مهاجرت به ايالت مي‌ سي سي پي امريكا تاسيس شده در سال 1997 آقاي برني ابرز توانست از طريق بورس، سهام دومين شركت تلفن راه دور امريكا موسوم به ام – سي – آي (MCI) را از چنگ شركت برتيشين تلكام (BT) درآورد. ارزش داراييهاي ورلدكام در اوج موفقيت آن معادل 175 ميليارد دلار برآورد مي‌شد. ابرز با به كارگيري سبك مديريت خاص، نخست سهام شركتها را به چنگ آورد و از طريق بازارسازي جهت سهام آنها و روش بكارگيري كاهش هزينه‌ها به ثروت زيادي دست يافت (نگاه كنيد به عملكرد برخي مديران خودي در بورس)
تحقيقات نشان مي‌دهد كه حسابرسان شركت در برابر فشار مديريت براي فريب سهامداران مقاومت نشان نداده‌اند و نمونه‌هاي متعدد اجراي روش حسابرسي خوش‌بينانه براي ارائه تصويري غيرواقعي از وضعيت شركت به سهامداران انجام گرفته است. گفته مي‌شود مديران مهاجم، حسابرسان منفعل را از كار انداخته‌اند. بازندگان اصلي توطئه ورلدكام، سهامداران جزء و صندوقهاي بازنشستگي هستند. دادگاه پس از محاكمه برني ابرز وي را به اتهام توطئه‌چيني و كلاهبرداري كه منجر به فروپاشي عظيم مخابرات ورلدكام شد مجرم شناخت. ترفند اصلي وي بالا نگهداشتن قيمت سهام بوده است. در نتيجه تخلفات وي، سهامداران ورلدكام يكصد و هشتاد ميليارد دلار زيان ديدند و بيست هزار نفر بيكار شدند. ترفند اصلي مديرعامل كه باعث فريب سهامداران شد حباب قيمتها در اواخر دهه 1990 بود كه سهامداران تصور مي‌كردند اين روند هميشه ادامه دارد (قابل توجه سهامداران جزء در ايران)

براساس گزارشهايي كه در توسط حسابرسان جديد شركت ورلدكام آشكار منتشر شد حدود سه ميليارد و سيصد ميليون دلار اشتباه ديگر نيز در محاسبه درآمدهاي اين شركت رخ داده كه در مجموع سطح اشتباه در محاسبه درآمدهاي اين شركت را به بيش از هفت ميليارد دلار مي‌رساند.
شركت ورلدكام در نتيجه كشف اين اشتباه اعلام كرده است كه بايد گزارش عملكرد مالي شركت براي سال 2000 ميلادي را يك بار ديگر تصحيح و منتشر كند. (نگاه كنيد به صورتهاي مالي تجديد ارائه بسياري شركتهاي بورسي)
يك سخنگوي شركت ورلدكام در اين مورد گفت مبلغ سه ميليارد و سيصد ميليون دلار جزو داراييهاي شركت بوده كه به اشتباه جزو درآمدها محاسبه شده واين اشتباهات باعث شده تا درآمدهاي شركت بيش از ارقام واقعي نشان داده شود و بازارهاي سهام به اين ترتيب در محاسبه ارزش سهام اين شركت دچار اشتباه شده‌اند (بخوانيد فريب خورده‌اند)
اشتباه محاسباتي 3 ميليارد و 300 ميليون دلاري، در ارزيابي‌هاي مجددي كه توسط تيم جديد حسابرسي شركت صورت گرفت كشف شد.
مقامهاي مسئول اعلام كرده‌اند كه اين گزارش ممكن است آخرين گزارش در مورد اشتباهات حسابداري در اين شركت نباشد. ورلدكام يكي از بزرگترين شركتهاي فعال در زمينه ارتباطات و مخابرات بوده است.

3- پارمالات
كاليتوتنزي رئيس هيأت مديره پارمالات كه يكي از بزرگترين توليدكنندگان مواد لبني در جهان است از طريق حساب‌سازي حدود 500 ميليون يورو برداشت شخصي كرده بود. دليل اصلي
حقه‌بازي مديران شركت براي ارائه تأييد قلابي حسابهاي بانكي، ارائه تصويري مطلوب از فعاليت شركت حفظ ارزش سهام بهرطريق بوده است. حدود 4 ميليارد يورو سپرده در حسابهاي شركت پارمالات منعكس بوده كه وجود خارجي نداشت و اين مبلغ را مديران شركت با تردستي به حساب خود منتقل كرده بودند.

رسوايي پارمالات (اين قسمت از وب‌گاه الكترونيكي لوموند ديپلماتيك نقل شده است)
«زنده باد اخلاق در تجارت»، «زنده باد شركت سالم»، اين فريادها كه در جريان فوروم اقتصادي جهاني در داووس به گوش مي‌رسيدند، بيانگر خواستي واحدند و آن همانا شكوفايي دوباره كاپيتاليسم بر مبناي شالوده سالم آنست. اين امر البته بسيار دشوار خواهد بود، چرا كه دست در لحظه ابراز اين خواهشها، فضاحت ماجراي پارمالات زبانزد خاص و عام شده بود. بنظر مي‌رسد كه اين قضيه كه بزرگترين رسوايي مالي اروپا از سال 1945 تاكنون خوانده شده است، عواقبي مشابه رسوايي فاجعه‌بار انرون، دلال بزرگ انرژي، در دسامبر 2001 ببار آورد.
پارمالات نمونه بارزي از شكوفايي اقتصادي در چارچوب پويش جهاني سازي ليبرالي است. يك شركت كوچك فاميلي توزيع شير پاستوريزه كه در سالهاي 1960 در حوالي پارم در ايتاليا فعاليت خود را آغاز كرد و به يمن كفايت بنيانگذار آن، كاليستو تانزي، و سوبسيدهاي سخاوتمندانۀ اتحاديۀ اروپا، توسعه يافت. پارمالات، از سال 1974، جهاني شده و در برزيل و سپس ونزوئلا و اكوادور مستقر گشت. اين شركت، شعب متعدد و نيز چندين شركت واسطه‌اي، ابتدا در كشورهايي كه تسهيلات مالياتي در اختيار شركتها مي‌گذارند (جزيرۀ مان، هلند، لوگزامبورگ، اتريش، مالت) و سپس در بهشتهاي مالياتي (جزاير كايمان، جزاير ويرژ بريتانيا، جزاير آنتيل هلند) ايجاد نمود. پارمالات، از سا ل1990 وارد بورس شده و بعنوان هفتمين گروه خصوصي بزرگ ايتاليا مطرح گشت و مرتبه نخست جهاني را در بازار شير «قابل نگهداري درازمدت» كسب نمود. اين شركت عظيم 37.000 كارگر و كارمند در بيش از سي كشور جهان در استخدام خود داشت، و درآمد ناخالص آن در سال 2002، به 6/7 ميليارد يورو، يعني رقمي بالاتر از توليد ناخالص ملي كشورهايي چون پاراگوئه، بوليوي، آنگولا و يا سنگال .... بالغ مي‌شد.
موفقيت عظيم پارمالات، ارباب آن، كاليستوتانزي را يكي از چهره‌هاي مطرح دستگاه حاكمه ايتاليا و عضو هيئت رئيسۀ اتحاديه اربابان ايتاليا (Cofindustria) ساخته و سهام پارمالات به يكي از ارزشهاي مسلم بورس ميلان بدل گشت.

تا روز 11 نوامبر 2003 همه چيز به خوبي پيش مي‌رفت. در اين روز بود كه سرمايه‌گذاري مبلغ بالغ بر 500 ميليون يورو در شركت Epicurum كه مقر آن در جزاير كايمان است، سوءظن مامورين مالياتي ايتاليا را برانگيخت. آژانس Standard & Poors بلافاصله مرتبۀ سهام پارمالا را در رده‌بندي خود پايين آورد و ارزش سهام آن به شدت تنزل كرد. در همان زمان كميسيون نظارت بر معاملات بورس از اين شركت خواست تا در رابطه با چگونگي بازپرداخت قروضي كه موعدشان پايان سال 2003 بود، توضيح دهد. اين امر موجبات نگراني سهامداران و بستانكاران شركت را فراهم آورد. هيئت رئيسۀ پارمالات براي اطمينان بخشيدن به سهامداران، اعلام داشت كه سرمايه‌اي بالغ بر 95/3 ميليارد يورو در يكي از شعب بانك امريكا در جزاير كايمان در اختيار دارد و سندي از جانب بانك مذكور مبني بر صحت وجود اين وجوه ارائه داد. بدين ترتيب روساي شركت به قماري خطرناك دست زدند، بدين معنا كه يا حسابشان صاف مي‌شد و يا دوبرابر مي‌باختند، يا اوضاع به روال سابق برگشته و خيال همه آسوده مي‌شد و ارزش سهام بالا مي‌رفت، يا بي‌اعتمادي ادامه مي‌يافت و شركت در آستانۀ ورشكستگي قرار مي‌گرفت.

در اين لحظه سرنوشت‌ساز، در حالي كه بنظر مي‌رسيد غائله خاتمه يافته است، ضربه كاري ديگري به گروه وارد آمد. روز 19 دسامبر بانك امريكا اعلام داشت كه سندي كه شركت پارمالات براي اثبات وجود 95/3 ميليارد يورو در همه جا به نمايش مي‌گذارد، در واقع... جعليست! سندي با آرم غيردقيق كه به شكل ناشيانه‌اي جعل و «اسكن» شده است! در پي اين افشاگري، ارزش سهام به شدت نزول مي‌كند و ظرف چند روز ديگر تقريباً بي‌ارزش مي‌شود، بيش از 115.000 از سهامداران و پس‌اندازكنندگان خرده‌پا خود را مغبون و برخي كاملاً خانه خراب مي‌يابند. رسوايي آغاز مي‌شود . بزودي افشا مي‌شود كه قروض پارمالات در واقع به يازده ميليارد يورو بالغ شده! و همپون رسوايي‌هاي انرون، تيكو، ورلدكام و آهولد، اين امر آگاهانه از سالها پيش، طي روندي متقلبانه بر اساس اختلاس، حساب‌سازي و دستكاري اسناد، سوددهي كاذب و اهرم پيچيده‌اي متشكل از شركتهاي تو در توي "of shore" كه رديابي سرمايه‌ها و بررسي حسابها را عملاً غيرممكن مي‌سازد، كه بعنوان مثال دوچ بانك، اندكي قبل از ماجرا، 51 درصد سهام پارمالات را خريداري كرد و موسسه حسابرسي معتبري مانند Deloitte & Touche و گرانت تورنتول بانك بزرگي چون Citygroup به همدستي در اين رسوايي متهم شده‌اند و زيانمندي بهشتهاي مالياتي بار ديگر بر سر زبانهاست. ماجرا ابعادي جهاني يافته زيرا ماجرا به اخراج 5600 نفر و ناپديد شدن 68 ميليارد دلار سرمايه انجاميده است. در ژانويه 2004 موسسه حسابرسي كوپرز ليبراند كه در حسابرسي بعدي اعلام كرد كه از بدهي 18 ميليارد دلاري شركت 16 ميليارد دلار آن ناروشن و قبلاً افشاء نشده بود.

پس از ورشكستگي شركت انرون، هواخواهان جهاني شدن ليبرالي ادعا مي‌كردند كه ديگر دوران اربابان اوباش و شركتهاي شياد بسر آمده است و در نهايت اين ماجرا خالي از فايده نبوده است چرا كه به نوعي اسباب اصلاح سيستم كنوني را فراهم آورده است. رسوايي پارمالات عكس اين قضيه را ثابت مي‌كند نشان مي‌دهد كه تداوم اين رسوائيها در ذات نظام جهاني سرمايه‌داري متبلور مي‌باشد.

يك قاضي ايتاليايي 16 مدير و سه موسسه مالي را به دليل دخالت در فروپاشي تقريبي شركت پارمالات غول لبني ايتاليا به طور رسمي تفهيم اتهام كرده است. يكي از اين مديران كاليستو تنزي بنيانگذار پارمالات است كه به همراه ساير متهمان به دستكاري بازار و حساب سازي متهم شده است. رسوايي 18 ميليارد دلاري پارمالات موسوم به «انرون اروپا» بعد از آن افشا شد كه حسابرسان در اواخر 2003 نتيجه گرفتند اين شركت برخلاف ادعاي خود پنج ميليارد دلار در بانك امريكن موجودي ندارد. در پي بروز اين رسوايي، پارمالات اعلام ورشكستگي كرد و هزاران سرمايه‌گذار دارايي خود را از دست دادند. در ابتدا گمان مي‌رفت كه مديران پارمالات به منظور ارائه تصويري سودده از عملكرد شركت براي حفظ ارزش سهام آن به حساب سازي دست زده بودند اما تحقيقات بعدي نشان داد كه عده‌اي از آنان مبلغ كلاني را به نفع خود اختلاس كرده‌اند. اندكي بعد اين شركت فاش كرد كه بدهي خالصش بيش از 18 ميليارد دلار حدوداً هشت برابر مبلغ از پيش گفته، است. دادستانها مي‌گويند كه اين يكي از بزرگترين پرونده‌هاي حساب‌سازي در اروپا بوده است. تفهيم اتهام متهمان تنها دو روز بعد از آن صورت مي‌پذيرد كه بانك امريكايي مورگان استنلي پذيرفت با پرداخت 187 ميليون دلار با پارمالات مصالحه كند. اين شانزده نفر به دستكاري بازار، حساب سازي و كارشكني براي بازرسان متهم شده‌اند. سه موسسه مالي نيز متهم به همدستي هستند. بانك امريكن و موسسه حسابرسي ديلويت اين اتهامات را رد مي‌كنند. انتظار مي‌رود اولين جلسه دادرسي در 28 سپتامبر در شهر ميلان ايتاليا برگزار شود. تانزي شركت پارمالات را از يك ميوه‌فروشي كوچك خانوادگي در پارمالا واقع در شمال ايتاليا به شركتي با 37 هزار كارمند تبديل كرد كه در بيش از سي كشور جهان دارايي داشت. پارمالات مي‌كوشد از گرداب اين رسوايي خارج شود. انريكو باندي كارگزاري كه از سوي دولت براي اداره اين شركت منصوب شده، قصد دارد در ماه ژوئيه مجدداً سهام پارمالات را در بازار ميلان شناور سازد. باندي همچنين دهها بانك ايتاليايي و بين‌المللي را متهم كرده است از رسوايي اين شركت خبر داشتند، با اين حال پيش از اعلام خبر آن به مديران پارمالات وام مي‌دادند. مقامات قضايي شهر پارما نيز به موازات همكاران خود در ميلان تحقيقاتي را درباره اين رسوايي آغاز كردند ولي هنوز نتايج آن اعلام نشده است. حداكثر مجازات دستكاري قيمتها در بازار در ايتاليا در زمان وقوع اين جرم پنج سال بود كه اكنون به شش سال افزايش يافته است.

4- شركت بيمه امريكن اينترنشنال گروپ (AIG)
حدود دو ماه پيش مقامات قضائي نيويورك كه اينك هر روز مترصد فريبكاري و تقلب در بورس امريكا هستند عليه مديران ارشد شركت AIG به جرم كلاهبرداري اعلام جرم كردند. اليوت اسپتيزر دادستان كل نيويورك پس از ماهها تحقيق مدعي است كه مدير اجرائي و مدير مالي سابق شركت در كلاهبرداري و حساب سازي دست داشته‌اند. اين مديران از ساير كاركنان ارشد نيز خواسته بودند كه بر معاملات گمراه‌كننده سرپوش نهند. وضعيت آقاي گرينبرگ (مدير اجرايي) شركت بطريقي بوده كه هر افزايش يا كاهش يك دلاري در قيمت سهام دارايي آقاي گرينبرگ 65 ميليون دلار افزايش يا كاهش مي‌يافته بنابراين وي هميشه كوشش داشته قيمت سهام را بطور كاذب بالا نگهدارد (ترفند مشابه در ايران).
آقاي گرينبرگ 80 ساله نيز با استفاده از متمم پنجم قانون اساسي امريكا از پاسخ به پرسشهاي بازرسان و دادستان كل امتناع كرده است. اين ماده قانوني به شهروندان امريكايي اجازه مي‌دهد كه در مراجع قضائي عليه خود شهادت ندهند.

بررسي‌هاي بعدي نشان مي‌دهد كه نطفه تقلب از سال 2000 در شركت بسته شده كه اين شركت معاملاتي صوري با شركت بيمه (جنرال ري) ارائه كرده است.
تحقيق و تفحص درباره شركتهاي بورس امريكا و نهادهاي ناظر بر بازار مالي امريكا نمايانگر نگرشي جديد و سخت‌گيرانه، در برخوردي با معيارهاي وال استريت از زمان رسوائيهاي انرون و ورلدكام مي‌باشد. آخرين اخبار از دادگاه شركت AIG حكايت از آن دارد كه آقاي گرينبرگ انگشت اتهام را به سوي موسسه حسابرسي پرايس واترهاوس كوپرز نشانه رفته است.

5- شرك اي او ال تايمز وارنر(EOL times Warner)
حسابهاي شركت اي او ال تايمز وارنر بزرگترين شركت رسانه‌اي جهاني توسط كميسيون اوراق قرضه و مبادله ارز در حال حسابرسي مي‌باشد. كمپاني تايم وارنر مالك شبكه جهاني CNN
مي‌باشد كه گفته مي‌شود معادل 4/2 ميليارد دلار از حسابهاي سه ماهه چهارم سال 2002 آن حساب‌سازي شده بود. دادگاه شركت مذكور را به پرداخت 4/2 ميليارد دلار و موسسه حسابرسي مربوطه (ارنست اند يانگ) را به پرداخت يكصد ميليون دلار محكوم كرده است. اگرچه اين حسابرسي و تحقيقات در مرحله «حقيقت‌يابي» قرار دارد اما بازار سرمايه امريكا مي‌داند كه تقلبات شركتهاي انرون، ورلدكام و AIG هم در همين‌گونه تحقيقات افشاء شد تايم وارنر
عرضه‌كننده مجلات پرخواننده، فيلمهاي پربيننده و موسيقي پرشنونده در سر تا سر جهان است.
بر اساس گزارشات تحقيقاتي اوليه شركت كوشش نموده با استفاده از روشهاي غيرمتعارف حسابرسي ارقام مربوط به درآمدهاي ناشي از آگهي‌هاي تبليغاتي را بيش ازحد واقعي جلوه دهد.

6- شركت تايكو
شركت تايكو توليدكننده محصولات الكترونيكي، بهداشت و پلاستيكي داراي دو هزار نفر در سراسر جهان و 250 هزار نفر پرسنل بود.يلتسين در دهه 1990 با 40 سال سن و تصاحب شركت عظيم نفتي يوكوس به يكي از ثروتمندترين مردان جهان تبديل شده بود. اگرچه دستگيري و محاكمه وي ابعاد سياسي داشت اما در هنگام محاكمه مشخص شد كه اين شركت با حساب سازي بالغ بر سه ميليارد دلار ماليات دولت را با حساب سازي پرداخت نكرده است. موسسه حسابرسي PWC نيز به عنوان حسابرس از طرف دولت روسيه مورد بازخواست قرار گرفت
كورلووسكي مديرعامل وقت شركت و شوارتز مدير مالي تايكو در دادگاه اظهار داشت كه پاكت حقوقي او «سردرگمي» و تقريباً به طور شرم‌آوري هنگفت بود اما وي هرگز مرتكب هيچ جرمي نشده است. اين دو مدير شرافتمند! مبلغ ششصد ميليون دلار به عنوان پاداش برداشت و بابت جشن تولد همسر يكي از آنان نيز مبلغ 20 ميليون دلار كادو از منابع شركت پرداخت شده بود! بهمين علت اينك گفته مي‌شود حقوق و مزايا و پاداش و حق ماموريت مديران در صورتهاي مالي باعث جلوگيري از اين كلاهبرداريها خواهد شد.
جالب آنكه اين دو نفر و باندهاي آنان طي دوران محاكمه با ارسال نامه‌هاي تهديدآميز و تلفن‌هاي هيأت منصفه را تهديد كرده بودند.
جرج بوش اين رسوائيها را هولناك خواند و گفت كه احياي مسئوليت‌پذيري سازمان در امريكا ضروري است.

7- شركت زيراكس
زيراكس نامي جهاني به شمار مي‌رود. مديران اين شركت نيز در سال 2003 اعتراف كرده‌اند كه حدود 2 ميليارد دلار در ارائه سود پنج ساله گذشته شركت اغراق كرده‌اند. اگرچه شركت بخاطر اين حساب‌سازي ده ميليون دلار جريمه شد اما اكنون برخي صاحبنظران معتقدند كه سودسازي شركت زيراكس بالغ بر 6 ميليارد دلار بوده و قرار شد اين شركت مجدداً حسابرسي شود.

8- شركت نفتي يوكوس روسيه
ميخائيل خودوركوسكي جوان برومند تازه روئيده روسيه و سرانجام دادگاه روسيه خودرو كوفسكي را به جرم كلاهبرداري و تقلب به زندان محكوم و سهام شركت نيز توسط يك شركت دولتي ديگر در يك مزايده سياسي تصاحب شد.

«انرون» در بالاي فهرست بزرگ‌ترين سقوط‌هاي مالي شركتي آمريكا قرار دارد. اين شركت عظيم انرژي در دسامبر گذشته، پس از آنكه پذيرفت، سودهاي مورد ادعا در چند سال قبل حدود 600 ميليون دلار كمتر از ميزان واقعي بوده است، درخواست كمك و حمايت در قبال مسأله ورشكستگي كرد.

شهرت «انرون» وقتي خراب شد كه آشكار گرديد از «ابزارهاي هدف خاص» و يا وجوه خارج از ترازنامه (نقل و انتقالات غيرقانوني) براي افزايش درآمد و كاهش بدهي‌ها استفاده كرده است. بدتر آنكه در يك درگيري آشكار شد «آندرو فاستو» در يكي از مشاركت‌هاي مربوط به نقل و انتقالات غيرقانوني به عنوان كارمند مالي ارشد «انرون» نقش داشته است.

او از آن مشاركت 30 ميليون دلار به‌دست آورد. «فاستو و كنت‌لي» مدير ارشد «انرون» زماني كه از آنها درخواست شد در مقابل كميته سنا شهادت دهند،‌هر دو براي پنجمين بار درخواست تجديدنظر از دادگاه براي اجتناب از متهم شدن كردند. از هيأت عامل نيز در گزارشي كه از سوي كميته سنا در ماه ژوئيه منتشر شد، از اين كه مديران در چندين علامت هشداردهنده كه اشتباهاتي در حساب‌ها بوده است، خطا كرده‌اند، انتقاد شد.

(( سنگاپور ـ (روزنامه شيكاگو تريبون) شركت حسابرسي "آرتور اندرسن" كه به حسابهاي شركت ورشكسته "انرون" رسيدگي مي كرد، در آستانه سقوط قرار گرفته و ناظران بيم دارند كه اين امر اجتناب ناپذير، بر "فعاليت شركتهاي بزرگ آمريكا"، تاثيرگذار باشد. اگر شركت "اندرسن" به ورطه گرداب رسوايي "انرون" كشيده شود، فرآيند آن از منظر برخي از ناظران صنايع ـ كه آن را احتمالا گريزناپذير مي شمارند ـ در درازمدت بر شركتهاي بزرگ آمريكا تاثير سوء خواهد داشت. شركت "ارتور اندرسن" كه دفتر مركزي آن در شيكاگو است، يكي از 5 شركت عظيم حسابرسي در آمريكاست و چنانچه اين 5 شركت بزرگ حسابرسي، به 4 شركت بزرگ حسابرسي تبديل شوند، حقالعمل حسابرسيها، نجومي خواهد شد. اين كارشناسان با اشاره به اين كه شركت "اندرسن" در يك مخمصه بزرگي گرفتار شده، مي افزايند: اين شركت هم اينك مشغول مذاكره با وزارت دادگستري است تا به اتهام "ممانعت از اجراي عدالت" به دادگاه جلب نشود. يادآور مي شود كه در پي افشاي كلاهبرداري هاي شركت انرژي "انرون" در سال گذشته، كاركنان "اندرسن"، هزاران مدرك حسابرسي با "انرون" را با دستگاههاي مخصوص ازبين بردند. جدي بودن مشكلات اندرسن، هنگامي آشكار شد كه رييس يك هيات نظارت مستقل كه براي توصيه اصلاحاتي در اين شركت تشكيل شده بود ـ اندرسن را ترغيب كرد تا خدمات حسابرسي و مشاورتهاي خود را از هم تفكيك كند. اين روزنامه پيش بيني مي كند كه بدنبال كمشدن مشتريان بزرگ شركت حسابرسي "ارتور اندرسن"، بعيد نيست اين شركت منحل و يا در شركتهاي ديگر ادغام شود.))

 

آندرسن، مؤسسه حسابرس «انرون» بود. اين شركت قبل از آن كه به عنوان مانع عدالت در ماه ژوئن گناهكار شناخته شود، تباه شده بود. «جو براردينو» مدير اجرايي ارشد «آندرسن» در ابتدا فقط تعدادي از قضاوت‌هاي نادرست را پذيرفت، اما وقتي پذيرفت كه پاره شدن «سريع» اسناد مربوط به «انرون» در دفترش در هر ستون، بعد از آنكه كميسيون اوراق بهادار و ارز تحقيق دربارة حسابرسي «انرون» را آغاز كرده، اتفاق افتاده است، شركتش واژگون شد.

«ديويد دانكان» شريكي كه حساب «انرون» را در اختيار داشت، پذيرفته است كه در جلوگيري از اجراي عدالت گناهكار است، اما انتظار دارد بعد از پذيرش موضوع و گواهي دادن، برخورد ملايمي با وي شود.

شركت «تيكو» نيز خود را در مركز شايعات ديد. اين شركت با مجموعه‌اي از فعاليت‌هاي مراقبت بهداشتي تا مخابرات، توسط «دنيس كزلوسكي» سازندة كوچك الكترونيكي نيوانگلندي ايجاد شد. اما اين شركت از سوي سهامداران براي از هم پاشيدن گروه تحت فشار قرار گرفت، گرچه آن برنامه در ماه آوريل كنار گذاشته شد.

«كزلوسكي» سپس گفت كه فقط “CTI” بخش مالي «تيكو» را تغيير خواهد داد. او سهامداران را با اظهار درآمد كم و اغراق دارايي‌هاي بخش مخابرات ناراحت كرد، اما گفت كه همه وقايع بد، روشن است. اما اين طور نبود. «كزلوسكي» در ماه ژوئن به دليل طفره رفتن از پرداخت يك ميليون دلار ماليات فروش نيويورك براي خريدهاي هنري، تحت تعقيب قانوني قرار گرفت. بدون منتظر شدن براي رأي دادگاه، هيأت عامل او را اخراج كرد. گرچه هنوز داراي درجه اعتبار سرمايه‌گذاري است و پابرجا خواهد ماند.

شركت «گلوبال كراسينگ» با پنج سال سابقه فعاليت يكي از شركت‌هاي مخابراتي مشهور و فعال بود. اما در ماه ژانويه بعد از اشتباه در شرط‌بندي شكستي كه خورد، اعلام ورشكستگي كرد. مديران شركت فكر مي‌كردند كه با استقراض ميلياردها دلار براي گذاشتن كابل‌هاي فيبر نوري و فروش فناوري ظرفيت انتقال سيگنال‌ها به شركت‌ها، مي‌توانند آينده خود را بسازند. اما «گلوبال كراسينگ» تنها شركت فعال در اين بخش نبود. مقادير زيادي كابل‌هاي فيبر نوري روي دست شركت ماند و قيمت‌ها سقوط كرد. گرچه كميسيون اوراق بهادار و ارز هنوز در حال بررسي است كه آيا شركت در مبادله ظرفيت با ديگر اپراتورها در تلاش براي افزايش درآمد بوده است.

«كاست كاميونيكيشن» شركت مخابراتي ديگري است كه به عنوان استفاده‌كننده با پشتكار از چنين به اصطلاح معاملات صوري شناخته شده بود. اين فعاليت‌ها از سوي كميسيون اوراق بهادار و ارز در حال بررسي است و تحقيقات در ماه مارس آغاز شد.

مدير اجرايي ارشد «كاست»، «جو ناكچيو» در ماه ژوئن از سوي هيأت مديره اخراج شد. او بيش از 300 ميليون دلار سهام در مدت تصدي‌اش فروخت. «كاست» در ماه ژوئيه اعلام كرد كه با يك تحقيق جنايي روبه‌رو بوده است. شركت با نااميدي تلاش مي‌كند تا دارايي‌هايش را قبل از پايان سال براي اجتناب از ناتواني در بازپرداخت 6/26 ميليارد دلار بدهي‌هايش، بفروشد.

«ورلدكام» گروه مخابراتي بزرگ ديگري است كه مشكلاتش كمتر از «گلوبال كراسينگ» است. «ورلدكام» كه شبكه مخابرات راه دور MCT آمريكا را در اختيار دارد، در ماه ژوئن پذيرفت كه اشتباهي 8/3 ميليارد دلار از هزينه‌ها را به عنوان هزينة سرمايه ثبت كرده است و سودهاي ثبت شده در مدت پانزده ماه از شروع سال 2001 زيان مي‌باشد. شركت كه حساب‌هايش توسط مؤسسه «آندرسن» حسابرسي مي‌شود، «اسكات سوليوان» كارمند مالي ارشد خود را اخراج كرد.

«برني ايبرز» مؤسس و مدير اجرايي ارشد ورلدكام درماه آوريل تحت فشار قرار گرفت. اما حتي ا

عتراف به اشتباه براي رضايت كميسيون اوراق بهادار و ارز كافي نبود و كميسيون در حال بررسي حساب‌هاي شركت است.

تهيه كنندگان: محمد حسين بنايزدي – هادي متقي

 

|+| نوشته شده توسط محمد مهدی بنایزدی در چهارشنبه هفدهم مرداد 1386 ساعت 9:54 |